ความมุ่งหมายในการก่อตั้งสัมมาชีวศิลปมูลนิธิฯ
เรียบเรียงโดย นาย
กรรมการเลขาธิการสัมมาชีวศิลปมูลนิธิฯ
จากหนังสือบันทึกเรื่อง ความมุ่งหมายในการก่อตั้งสัมมาชีวศิลปมูลนิธิฯ ที่คณะผู้ก่อตั้งได้แก่ หลวงปริญญาโยควิบูลย์, พระอร่ามรณชิต, พระสงครามภักดี, พระยาอมรฤทธิธำรงและพระปวโรฬารวิทยา ได้เขียนเป็นบันทึกไว้สำหรับผู้เกี่ยวข้องกับการบริหาร และผู้สนใจที่อยากทราบเท่านั้น แต่ไม่ประสงค์ให้ใช้สำหรับโฆษณาแก่มหาชน
ผมเห็นว่าข้อความบางตอนน่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้บริหาร, บุคลากร, เจ้าของทุนและทายาทผู้บริจาค ให้ได้รับรู้เพื่อร่วมกันอนุโมทนา อีกทั้งจะเป็นการเผยแผ่แนวทางปฏิบัติต่อการดำเนินการในปัจจุบัน และอนาคตให้เป็นไปอย่างถูกต้อง สมตามเจตนารมณ์ของผู้ก่อตั้งต่อไป
กิจกรรมของสัมมาชีวศิลปมูลนิธิฯ เป็นผลมาจากคณะผู้ก่อตั้งได้ปรารภกันเรื่องการจัดการศึกษาของประเทศไทย ในช่วง ปี พ.ศ. 2470 รวมกับความวิตกกังวลต่อการสืบพระพุทธศาสนา เนื่องในโบราณกาลวัดเคยเป็นโรงเรียนไปด้วยในตัว เยาวชนที่ปรารถนาจะเล่าเรียนต้องไปอยู่ที่วัด โดยขอเข้าเป็นศิษย์ของพระภิกษุ มีการสอนอ่านและเขียน สอนคำนวน เป็นลูกมือรับใช้ซ่อมแซมถือเป็นการเรียนวิชาช่าง ฝึกสวดมนต์และฟังธรรมตามโอกาส จึงไม่มีสิ่งชักนำไปในทางชั่ว เพราะไม่มีอบายมุขให้ได้รู้เห็น พระภิกษุอื่นๆ ก็ล้วนแต่เป็นตัวอย่างที่ดีทั้งสิ้น เด็กย่อมได้รับการสั่งสอนทั้งทางศาสนาและวิชาการความรู้พร้อมกัน เยาวชนที่ออกมาจากวัดปรากฏว่าได้มีอาชีพเป็นหลักเป็นฐาน
การจัดการศึกษาของรัฐ
ต่อมาเมื่อรัฐจัดการศึกษาตั้งโรงเรียนขึ้น แทนการส่งเด็กไปวัด
เราก็ส่งไปโรงเรียน การศึกษาวิชาการได้เพิ่มขึ้น ( สร้างเสริมปัญญา
IQ
= Intelligence Quotient ) แต่การศาสนาคงทิ้งไว้ในวัด
สิ่งแวดล้อมก็มีการยั่วยวนให้ลุ่มหลงไปในทางอบายมุขมาก
จึงไม่สามารถช่วยตัวให้ดำเนินชีวิตไปอย่างดีได้ยาก
จนประชาชนคนไทยมีแต่ชื่อว่าเป็นพุทธมามกะส่วนเนื้อแท้นั้นเป็นผู้ไม่มีความรู้ในพุทธศาสนาเลย
ไม่เคยปฏิบัติเยี่ยงพุทธมามกะหรือศาสนิกใดๆทั้งสิ้น
ซึ่งคนจำพวกนี้มีจำนวนมากขึ้นเท่าๆกับพวกที่ได้รับการศึกษา เช่น
คนในเมืองหลวง
ทำให้เห็นว่าผู้ที่ได้รับการศึกษาดีแล้วกลับมีคุณธรรมต่ำกว่าผู้ไร้การศึกษาในชนบท
ซึ่งความจริงคนชนบทเขาหาได้ไร้การศึกษาไม่
หากเขามีการศึกษาตามแบบเก่าไม่มีหลักสูตร
มีแต่การเรียนและปฏิบัติจริงตามธรรมชาติสิ่งแวดล้อมที่ตนอยู่
ซึ่งสร้างคุณธรรมประกอบด้วยคติธรรมตามพระพุทธศาสนาให้เขา
ด้วยถ้าผู้ได้รับการศึกษาสูงเป็นคนโกง ก็ยิ่งเบียดเบียนคนอื่นได้มาก
เพราะคนฉลาดมักเอาคนด้อยการศึกษาเป็นเยื่อเพื่อประโยชน์ของเขา
ซึ่งสอดคล้องกับสำเนาพระราชหัตถเลขาของ สมเด็จพระปิยมหาราช รัชกาลที่ 5
ฉบับที่ 52 เรื่อง สอนธรรมแก่เด็กนักเรียน ที่พระราชทานแก่สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญานวโรรส วัดบวรนิเวศวิหาร ลงวันที่ 24 กรกฎาคม
ร.ศ.117 ความว่า เรื่องการศึกษานี้ ขอให้ทรงช่วยดัดให้มากๆ
จนถึงรากเหง้าของการศึกษาในเมืองไทย .......
การสอนศาสนาในโรงเรียนทั้งในกรุงและหัวเมืองจะต้องมีขึ้น
ให้มีความวิตกว่าเด็กชั้นหลัง
จะห่างเหินจากศาสนาจนกลายเป็นคนไม่มีธรรมในใจมากขึ้น......
ต่อไปภายหน้าถ้าจะเป็นคนที่ได้เล่าเรียน
คงจะประพฤติตัวดีกว่าคนที่ไม่ได้เล่าเรียนนั้นหาถูกไม่
คนที่ไม่มีธรรมเป็นเครื่องดำเนินตาม คงจะหันไปทางทุจริตโดยมาก
ถ้ารู้น้อยก็โกงไม่ใคร่คล่อง หรือ โกงไม่สนิท
ถ้ารู้มากก็โกงคล่องขึ้นและโกงพิสดารมากขึ้น......
การที่เราจะขะมักเขม้นสอนและอบรมชาวพุทธของเราให้รู้หลักพระพุทธศาสนาทั่วทุกตัวคนนั้น
ไม่เป็นการเสียคติธรรมอย่างไรเลย
และไม่มีใครจะมาติเตียนหรือมีปฏิกิริยาอย่างใดๆได้
ไม่ทำให้ใครต้องเดือดร้อนใจเพราะการสอนเช่นนั้น
แต่จะเป็นประโยชน์ทั้งแก่เฉพาะบุคคลและส่วนรวม
ส่วนการสอนให้มีน้ำใจอันกว้างขวางก็มิได้เสียไปเพราะเรามิได้แทรกแซงเข้าไปในศาสนาของผู้อื่น
หาเป็นการกระทบกระเทือนต่อเขาไม่ คนไทยเราต้องมีหลักยึดถือเป็นชีวิตจิตใจอยู่
3
หลัก คือ ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
หลักทั้งสามนี้จะต้องสั่งสอนอบรมจึงจะรู้สึกรักศรัทธาเลื่อมใสและเคารพสักการะได้
สถาบันใดจะรับหน้าที่สั่งสอนอบรมได้ดีเท่ากับโรงเรียนเห็นจะไม่มี
ฉะนั้นโรงเรียนจึงควรวางหลักสูตรและสรรหาผู้สอนให้เยาวชนสามารถเกิดความรู้สึกยากทะนุถนอมและจงรักภักดีด้วยจิตใจ
มีวิธีเดียวก็คือ ต้องสอนพุทธศาสนากันโดยตรง
จึงจะทำให้ผู้ศึกษาเข้าถึงหัวใจของพระพุทธศาสนา
ซึ่งเป็นการจำเป็นแก่พุทธมามกะอย่างยิ่ง
ปัจจุบันมีการเรียน จริยศึกษา หรือ คุณธรรม ตามแบบในเวลานี้นั้น เกรงว่าจะไม่เป็นผลตามที่หวัง เพราะขาดปัจจัยสำคัญ คือครูไม่สามารถจะควบคุมความประพฤติของนักเรียนให้ทั่วถึงได้ นักเรียนคนใดที่ผู้ปกครองเอาใจใส่สั่งสอนอบรมก็ดีไป คนใดที่ผู้ปกครองปล่อยปละละเลยก็แก้ไม่ไหว ฉะนั้นการเรียน จริยศึกษาหรือคุณธรรมก็หวังผลได้ยากเท่ากับการเรียน สมบัติผู้ดี ซึ่งเพียงให้นักเรียนรู้ว่าในสังคมจะต้องวางตัวอย่างไรจะไม่เสียมารยาท เท่ากับเป็นการเรียนให้รู้จักลวงบุคคลอื่น ให้เห็นว่าตนเป็นคนดี ( รู้จักระงับการแสดงออกทางอารมณ์ EQ.= Emotional Quotient ) แต่ที่แท้ภายในจิตใจก็คงไม่ผิดอะไรจากที่เป็นอยู่แล้วเลย ดังคำที่ว่า " เป็นคนมือถือสาก ปากถือศีล "
ดังนั้นการสอนศีลธรรมจะเป็นปัจจัยที่บันดาลให้เด็กปฏิบัติตามคำสอนก็เพราะเกิดจาก ความกลัว การทำบาป กับมีจิตศรัทธาเลื่อมใส จะต้องให้เกิดควบคู่กัน เพราะฉะนั้นจึงควรมีการนำคำสอนศีลธรรมในพระพุทธศาสนามาให้่เยาวชนได้เรียนรู้กันอย่างจริงจังตั้งแต่อนุบาลที่เดียว การสอนวิชาศีลธรรมพระพุทธศาสนาจะต้องมีครูพิเศษที่สามารถเป็นผู้นำ และทำตัวอย่างชี้แนะให้เด็กสนใจไม่เบื่อ โดยสร้างวิธีการให้เข้าใจได้ง่ายๆ เช่น อาราธนาพระสอนศีลธรรมที่สามารถเข้าถึงเด็กมาแสดงธรรมที่โรงเรียนฯ จัดกิจกรรมต่างๆ โดยการนำไปปฏิบัติฟังธรรมที่วัด หรือพาเด็กไปทำความสะอาดวัดเพื่อให้สังเกตสิ่งแวดล้อมที่สงบ ให้เด็กคุ้นแก่การปรนนิบัติพระเพื่อให้เกิดจงรักถักดี พาไปดูโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุต่างๆ ให้ยากทะนุถนอมอนุรักษ์ พาไปพบเห็นคนที่บาทเจ็บพิการ ยากจนขัดสน ตลอดจนผู้ต้องขังในคดีต่างๆ เข้ารวมทำกิจกรรมอาสาช่วยเหลือชุมชนในโอกาสมีเหตุภัยต่างๆ เพื่อให้เกิดปัญญาพิจารณาวิเคราะห์ มีจิตเมตตา กรุณา สามารถแก้ปัญหาและปฏิบัติตนให้อยู่ในสังคมได้อย่างเป็นสุข ( มีศีลธรรมประจำใจ MQ = Morally Quotient ) เหล่านี้เป็นต้น
การจัดตั้งมูลนิธิบำรุงการศึกษา
เมื่อคณะผู้ก่อตั้งได้ปรารถนาดังกล่าวมา จึงเห็นว่าไม่มีวิธีใด
ที่จะให้ทำให้การศึกษาของประเทศไทยดำเนินไป ตามความคิดที่เชื่อว่าถูกต้องได้
นอกจากจะจัดตั้งโรงเรียนขึ้นเอง
ด้วยวิธีนี้เท่านั้นที่จะมีทางให้ได้ทดลองทฤษฎีที่คิดไว้คือ
การให้เด็กเป็นผู้มี ความรู้ทางปัญญา ( มี IQ )
รู้จักปฏิบัติตนให้อยู่ร่วมในสังคมอย่างสงบ ( มี EQ )
มีจิตเมตตา กรุณา ต่อบุคคลและสัตว์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง เพื่อดำรงตนอย่างมีความสุข ( มี MQ )
คณะผู้ก่อตั้งได้บันทึกไว้ว่าในชั้นต้นจะตั้งโรงเรียนให้กับครอบครัวที่ยากจน
และจะให้การศึกษาโดยไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียน แต่เมื่อวางแผนกันไปมา
เหตุผลทำให้ยอมรับว่า การไม่เก็บค่าเล่าเรียนนั้น ในชั้นต้นคงทำไม่ได้
เพราะจะไม่มีเงินเป็นค่าเงินเดือนครู และค่าใช้สอยทางธุรการของโรงเรียน (
รวมถึงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาที่จำเป็นพื้นฐาน )
หากจะหวังเงินจากผู้มีใจเป็นกุศลคงจะไม่พอเพียง
จึงจำเป็นต้องเก็บค่าเล่าเรียน พอเพื่อเลี้ยงตัวให้ได้ไปก่อน
แต่การให้เปล่าทั้งโรงเรียนก็คงยังอยู่ในความมุ่งหมาย
ถ้าอาจทำได้เมื่อใดก็จะทำทันที
เรื่องเกี่ยวกับการดำเนินการ
คณะผู้ก่อตั้งได้ปรารภกันในเรื่องเกรงว่าจะช้าจนเกินไป
ถ้าจะเชิญผู้มีบุญหนักศักดิ์ใหญ่มาสนับสนุนด้วยจะดีหรือไม่ ?
ในที่สุดก็เห็นพร้อมกันว่าการทำอะไร ๆ
ถ้าต้องมีอิทธิพลของบุคคลบางคนมาหนุนหลังเสมอไปนั้น มหาชนในชาติของเรา
ก็จะไม่รู้จักวิธียืนบนขาของตนเอง คอยแต่จะต้องหาคนช่วยเสมอไป (
นี้เห็นกันอยู่ในปัจจุบัน ต่อค่านิยมในการแสวงหาผู้นำองค์กรแต่ละแห่ง
ที่จะต้องเป็นผู้มีตำแหน่งสูงในวงราชการ
หรือเป็นทหารที่มียศนายพลแล้วจะทำให้การดำเนินการต่างๆ
เป็นไปด้วยความเรียบร้อยไม่มีอุปสรรค ??????
)
จึงควรจะให้ประชาชนผู้ศรัทธาทั่วไปหรือสังคมนั้นๆ ต่างคนต่างช่วยกันจึงจะดี ด้วยคนในชุมชนจะเข้ามามีส่วนร่วมและจะเกิดสามัคคีเข้มแข็งขึ้นในชาติ และกิจการที่กระทำนั้นก็จะมีเสถียรภาพชั่วกาลนาน นับว่าสอดคล้องกันกับระบอบประชาธิปไตยที่ประเทศเราดำเนินอยู่ เพราะถ้าจะยกกิจการทั้งปวงให้แก่รัฐบาลทั้งหมด โดยที่ราษฎรไม่ช่วยปลดภาระไปบ้างเลยนั้น ประเทศชาติก็จะเจริญรวดเร็วได้ยาก เหตุทั้งหลายที่กล่าวมานี้ ได้ทำให้ยับยั้งไว้และต้องพอใจในความก้าวหน้าอย่างช้าๆ แต่มั่นคง พร้อมกับมีความหวังอย่างเต็มที่ว่า คงจะถึงเวลาเข้าสักวันหนึ่ง ที่ประชาชนจะพากันให้ความสนับสนุน
ผลประโยชน์ตอบแทน กรรมการทั้งหมดที่เป็นผู้บริหารงานของมูลนิธิฯ เกิดขึ้นจากผู้ศรัทธา มีความเห็นสอดคล้องกับวัตถุประสงค์
จะ ไม่ได้รับผลประโยชน์ใดๆ เป็นการตอบแทน ข้อนี้เป็นสิ่งสำคัญ มูลนิธินี้จะมีผู้ศรัทธาบริจาคทรัพย์ช่วยเหลือหรือไม่ต้องเป็นที่ยอมรับ ถ้ากรรมการยอมรับผลประโยชน์ตอบแทน มูลนิธิก็จะกลายเป็นองค์การบังหน้าเพื่อหาประโยชน์เลี้ยงตน จะเรียกว่าองค์การกุศลสาธารณะได้ไม่สนิทนัก จะเปลี่ยนจากองค์การที่น่าศรัทธา ไปตรงข้าม เท่ากับคนที่ไม่เคยเสพสุรา แล้วไปเสพเข้าจนเมามายปราศจากสตินั่นเอง.
นี้คือบันทึกที่คณะผู้ก่อตั้งได้เขียนไว้
ซึ่งผมขอตัดต่อบางข้อความที่คณะผู้ก่อตั้งได้กล่าวถึงปัญหาอุปสรรคต่างๆ ออกไป
ย่อเอาเฉพาะหลักการสำคัญที่ต้องการให้มีการสืบทอดเจตนารมย์
ให้ดำเนินต่อไป.
---------------------------------------